Coraz więcej ojców bierze urlop rodzicielski. ZUS pokazuje zmianę trendu

Coraz więcej mężczyzn korzysta z zasiłku macierzyńskiego w ramach urlopu rodzicielskiego. Jak odnotował ZUS, w 2025 r. ojcowie stanowili 16,7 proc. osób pobierających świadczenie z tego tytułu, wobec 12,3 proc. rok wcześniej. Wzrost nastąpił mimo spadku liczby urodzeń.

Łącznie mężczyźni stanowili 33,4 proc. wszystkich pobierających zasiłek macierzyński – poziom podobny do 2024 r., ale z widoczną zmianą struktury korzystania z urlopów.

Urlop ojcowski – prawo tylko dla ojca

Urlop ojcowski jest niezależnym prawem pracownika-ojca i nie może zostać przeniesiony na matkę. Przysługuje również ojcom adopcyjnym. Może trwać do 2 tygodni i należy go wykorzystać do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia.

Zasiłek za ten okres wynosi 100 proc. podstawy wymiaru. Wniosek trzeba złożyć co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.

Urlop rodzicielski – więcej tygodni

Od 2023 r. urlop rodzicielski został wydłużony do:

41 tygodni przy jednym dziecku,

43 tygodni przy porodzie mnogim.

W przypadku dzieci objętych programem „Za życiem” wymiar może wynosić nawet 65 lub 67 tygodni.

9 tygodni tylko dla drugiego rodzica

Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie nieprzenoszalnych 9 tygodni urlopu dla każdego z rodziców. Jeśli ojciec nie skorzysta z tej części, urlop przepada. To rozwiązanie ma zachęcać do bardziej równego podziału opieki.

Zasiłek za ten okres wynosi 70 proc. podstawy, a w określonych sytuacjach – 81,5 proc.

Wnioski i terminy

Wniosek o urlop rodzicielski należy złożyć co najmniej 21 dni przed jego rozpoczęciem. Urlop można podzielić na maksymalnie 5 części i wykorzystać do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat.

Dane ZUS pokazują, że rozwiązania wprowadzone przez dyrektywę work-life balance realnie zmieniają model opieki nad dziećmi i zwiększają udział ojców w życiu rodzinnym.